کم خونی

 

به کاهش سلول های خونی قرمز کم خونی یا آنمی می گوییم که علل مختلفی دارد:

1- از دست دادن خون به طور محسوس یا نامحسوس

2- تخریب سلول های قرمز خونی

3- کاهش تولید یا فرم های کمتر موثر گلبول های قرمز از جمله علل ژنتیک ( مثل تالاسمی ها ) و علل تغذیه ای که شایع ترین شکل آن کمبود آهن می باشد ، B12 ، فولات ، و سوء تغذیه شدید که همه اینها میتواند منجر به کاهش تولید سلولهای قرمز خون شود.

4- علل دیگر مثل سوختگی ها ،آسیب های شدید ، و بیماری های مزمن مثل نارسایی مزمن کبدی، و کلیوی ، بیماری هایی که در دسته بیماری های خود ایمن قرار می گیرند ، و بدخیمی ها هم میتوانند منجر به کم خونی شوند.

 باید دقت کنیم که کم خونی مانند تب یک علامت است و باید حتما دنبال علت زمینه ای  بگردیم و علامت درمانی بدون بررسی علل زمینه ای کار درستی نیست.

تظاهرات و علائم کم خونی:

 بسیاری از افرادی که کم خونی دارند اصلا علامتی ندارند ولی در بقیه موارد علائمی مثل ضعف، سردرد، تحریک پذیری، خستگی، تنگی نفس، تپش قلب، سندرم پای بیقرار، پیکا یا فرمهای تغذیه نامناسب مثل خاک خوری، آشغال خوری و یا تمایل به مصرف زیاد یخ میتواند از علائم این بیماری باشد .

 

از کدام  کم خونی غافل نشویم؟

در گروهی که کم خونی به دلیل از دست دادن خون ایجاد می شود مواردی وجود دارند که بصورت مشخص فرد خون از دست میدهد مثل فردی که مکرر بارداری دارد و در واقع آهن بدنش مصرف میشود،

 یا کسی که سابقه زخم گوارشی شناخته شده دارد و از همان طریق خون از دست میدهد

 یا قاعدگی خانم ها.

 در گروهی که کم خونی به دلیل از دست دادن نامشخص خون ایجاد می شود هر قسمتی از دستگاه گوارش میتواند منشا خونریزی بصورت نامحسوس باشد معده، روده کوچک، روده بزرگ که در آنها فرد سابقه ای از یک اسهال شل، سیاه رنگ و بد بو دارد اگر دفع خون خیلی خیلی آهسته باشه حتی میتواند در شکل دفع تغییری ایجاد نکند و بیمار دفع نرمال داشته باشد و متوجه نشود.

 

 

در حال حاضر کم خونی در زنان دو برابر شایع تر از مردان است به دلیل همان دو علت مهمی که اشاره شد: بارداری ها و دوره های قاعدگی.

 نیاز روزانه هر مادر باردار در واقع ۵۰۰ میلی گرم آهن هست که برای رفع این نیاز باید روزانه مصرف ۲ میلی گرم آهن داشته باشد.

 نکته ای که همه باید توجه کنیم این است که اگر کسی با علامت یا بی علامت متوجه کم خونی شد مخصوصا اگر سن بالای ۵۰ سال داشت حتما باید علت کم خونی بررسی شود و پیشنهادات درمانی را صرفا از طرف پزشک معالج دریافت کند. اگر بیماری زمینه ای فرد درمان اختصاصی ندارد و بدلیل آن بیماری دچار کم خونی شده ، براساس نوع بیماری، مدت و شدت کم خونی ممکن است حتی برای فرد دریافت خون دوره ای تجویز شود و آموزش های لازم جهت دانستن آستانه ای که نیاز به دریافت تزریق خون است داده شود.

 

درمان :

در مورد هر نوع کم خونی براساس علت، درمان متفاوت است. درباره کم خونی فقر آهن که شایعترین فرم کم خونی هاست توجه داشته باشید که بی خطرترین و ارزان ترین درمان قرص های مکمل آهن است. بیشترین جذب قرص های آهن در ابتدا و اواسط روده باریک رخ میدهد بنابراین قرص هایی که اینتر کوتد هستند یا پوشش روده ای دارند جذب کمتری دارند ولی در بعضی افراد کاربرد پیدا میکنند: کسانی که سوء هاضمه دارند و به هیچ وجه تحمل قرص های معمولی را ندارند ناچارند از این قرص ها استفاده کنند که جذب کمتری دارد و در انتهای روده مقداری جذب میشود.

 دقت داشته باشید که به جز بعضی غذاها و داروها که منجر به کاهش جذب آهن‌داخل مکمل ها می شوند ، مصرف بعضی مواد غذایی حاوی قهوه ، چای، مکمل های کلسیمی، و شیر با جذب آهن تداخل دارند. توصیه میشود که اگر قراره اینها را مصرف کنید حتما قرص یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف این مواد استفاده شود یعنی با یک فاصله متناسبی مصرف شود .

در صورتی که فرد برای ناراحتی گوارشی داروهای آنتی اسید ( چه به صورت شربت و چه به شکل قرص ) مصرف می کند حتما قرص  آهن را دو ساعت قبل از مصرف ضد اسید یا چهار ساعت بعد از مصرف آن استفاده کنند که در جذبش تداخلی ایجاد نشود.

 بیشترین جذب آهن مکمل در محیط اسیدی است بنابراین مصرف همزمان قرص ویتامین C یا مقداری آب پرتقال در کنار دارو منجر به افزایش جذب میشود.

از جمله عوارضی که قرص‌های آهن دارند احساس طعم فلزی در دهان، تهوع، یبوست، احساس سوء هاضمه ، تغییر رنگ مدفوع به سیاه (دقت کنید بعضی افراد با این شکایت مراجعه میکنند و با خونریزی گوارشی اشتباه میشود، در حالیکه اینجا اجابت مزاج معمولی است و فقط رنگ مدفوع سیاه و متفاوت شده و با دفع مدفوع شل سیاه که ناشی از خونریزی گوارشی است تفاوت دارد) . برای رفع این عوارض می توانید مقدار مصرف مکمل را کم کنید و در دفعات متعدد استفاده نمایید ، دارو را همراه غذا مصرف کنید و نهایتا اینکه از پزشک خود بخواهید که نوع مکمل را تغییر دهد.

در مورد دوره درمان برای اینکه کم خونی اصلاح شده و ذخایر آهن پر شود معمولا نیاز به ۶ ماه درمان وجود دارد.

اگر کم خونی فرد به مصرف مکمل خوراکی پاسخ ندهد یعنی با مقدار موثر و مصرف منظم دارو کم خونی اصلاح نشود، یا در بعضی بیماری ها مثل بیماری های مزمن کلیوی که کلا جذب گوارشی آهن مختل و کاهش یافته است یا در مواردی که شدت کم خونی زیاد باشد ممکن است پزشک آهن تزریقی تجویز کند و در موارد خیلی حادتر تزریق خون هم جزء موارد درمانی است که تخصصی تر است و نیاز به مشورت با پزشک دارد.

دکتر فائزه قاسمی

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است.

دانلود فایل: کم خونی-دکتر فائزه قاسمی.m4a

۵
از ۵
۳ مشارکت کننده

نوشته های اخیر

دسته بندی ها